Parkinson en erfelijkheid

De precieze oorzaak van de ziekte van Parkinson is nog niet bekend. Dankzij onderzoek wordt wel steeds duidelijker welke factoren een rol kunnen spelen bij het ontstaan van parkinson. Eén van deze factoren is erfelijkheid. Hoe zit dat precies? En hoe groot is die erfelijke rol?

Is parkinson erfelijk?

Ondanks veel onderzoek is nog niet volledig duidelijk waarom sommige mensen wel de ziekte ontwikkelen en anderen niet. Erfelijkheid kan een rol spelen. Door afwijkingen in bepaalde genen kan de kans op parkinson groter worden. Deze 'risicovarianten' komen vaker voor bij mensen met parkinson. Toch ontwikkelt niet iedereen met deze varianten ook daadwerkelijk de ziekte.

De rol van erfelijkheid bij parkinson

Volgens het Radboudumc¹ heeft ongeveer 10 tot 15 procent van de mensen met parkinson een eerstegraads familielid (ouder, broer of zus) met de ziekte. Als er sprake is van een erfelijke oorzaak, spreken we van een erfelijke vorm van parkinson. De symptomen zijn bij deze erfelijke vorm niet anders dan bij een niet-erfelijke vorm. Soms begint de erfelijke variant op jongere leeftijd, vaak onder de 50 jaar. Ontstaan de klachten zonder erfelijke aanleg? Dan spreken we van een sporadische vorm.

Hoe wordt erfelijkheid vastgesteld?

Als parkinson vaker in jouw familie voorkomt, kun je kiezen voor DNA-onderzoek. Hierbij wordt gekeken naar afwijkingen in het DNA die parkinson kunnen veroorzaken. Toch zijn nog niet alle erfelijke vormen bekend. Een normale uitslag betekent dus niet altijd dat erfelijkheid uitgesloten is. Er is nog veel te ontdekken over genetica en de ziekte van Parkinson.

Symptomen en behandeling bij erfelijke parkinson

De symptomen van erfelijke parkinson zijn hetzelfde als bij niet-erfelijke vormen. Ook de behandeling verschilt niet. Daarom wordt DNA-onderzoek meestal alleen gedaan als het kan helpen bij het bepalen van het behandelplan.

Andere oorzaken van parkinson

Naast erfelijkheid spelen ook andere factoren een rol bij het ontstaan van parkinson², zoals:

• Omgevingsfactoren: Contact met zware metalen of bestrijdingsmiddelen kan het risico verhogen.
• Hersenletsel: Niet-aangeboren hersenletsel, zoals een hersenschudding, kan bijdragen aan het ontstaan van
parkinson.
• Eiwitstofwisseling: Problemen met de afbraak van eiwitten, zoals het eiwit alfa-synucleïne, kunnen schade veroorzaken³ in de hersenen.

Meer onderzoek naar erfelijkheid nodig

Hoewel erfelijkheid, omgevingsfactoren, hersenletsel en stofwisselingsproblemen allemaal een rol kunnen spelen, blijft het vaak onduidelijk wat precies de oorzaak is. Onderzoek blijft hard nodig om parkinson beter te begrijpen en toekomstige behandelingen te verbeteren.

Een goed moment om over erfelijkheid te praten is nu

Heb je vragen over erfelijkheid, jouw persoonlijke risico of wat onderzoek voor jou kan betekenen? Gebruik de gesprekshulp om je goed voor te bereiden en ga het gesprek aan met je arts. Samen kun je bekijken welke stappen passen bij jouw situatie.