Symptomen ogen bij parkinson

Veel mensen kennen de motorische symptomen van parkinson, zoals trillen en stijfheid. Minder bekend is dat parkinson ook invloed kan hebben op de ogen. Toch ervaart ongeveer 3 op de 4 mensen met parkinson visuele klachten, blijkt uit onderzoek van de Rijksuniversiteit Groningen.¹ Gelukkig zijn er manieren om hiermee om te gaan. Op deze pagina lees je meer over de mogelijke klachten en krijg je tips voor ondersteuning.

Hoe ontstaan oogproblemen bij parkinson?

Goed kunnen zien vraagt niet alleen iets van je ogen, maar ook van je hersenen. Je ogen vangen lichtprikkels op via het netvlies en sturen deze signalen naar de hersenen om verwerkt te worden. Bij mensen met parkinson leidt een tekort aan dopamine in de hersenen tot verstoring in dit proces.

Ook in het netvlies bevinden zich dopamine-afhankelijke cellen. Als deze minder goed functioneren, kunnen uiteenlopende oogsymptomen ontstaan. Vaak beginnen de eerste klachten al in een vroeg stadium van de ziekte.

Met goede ondersteuning en kleine aanpassingen kunnen de meeste klachten rondom het zien gelukkig goed worden opgevangen.

Veelvoorkomende oogproblemen bij parkinson

Mensen met parkinson kunnen verschillende soorten klachten ervaren, zoals:

• Minder contrast en scherpte zien
  Bij parkinson kan het moeilijker worden om details, kleuren en tekst goed te onderscheiden. Je ziet bijvoorbeeld minder scherp of hebt moeite om een object te onderscheiden van de achtergrond. Hierdoor kan het lezen lastiger worden en kan het moeilijk zijn om kleine voorwerpen of oneffenheden op de grond op te merken.
• Beperkt gezichtsveld
  Je gezichtsveld kan smaller worden doordat veranderingen optreden in het netvlies. Waar je normaal met twee ogen ongeveer 180 graden zicht hebt, wordt dit bij parkinson vaak minder. Hierdoor kun je obstakels minder goed zien en wordt het lastiger om je veilig en soepel door een drukke omgeving te bewegen.
• Droge ogen
  Mensen met parkinson knipperen minder vaak automatisch met hun ogen, waardoor het hoornvlies uitdroogt. Dit kan leiden tot een wazig zicht, pijnlijke ogen, een branderig gevoel of overgevoeligheid voor licht. Droge ogen dragen ook bij aan de kenmerkende, starende blik die soms bij parkinson gezien wordt.
• Overgevoeligheid voor licht
  De pupillen van mensen met parkinson passen zich minder snel aan veranderingen in licht aan. Dit betekent dat fel licht extra hinderlijk kan zijn. Je kunt sneller verblind raken door zonlicht of felle binnenverlichting, wat het zien onaangenaam maakt.
• Moeite met lezen
  De spieren die de bewegingen van je ogen aansturen worden bij parkinson trager. Hierdoor wordt het moeilijker om soepel van regel naar regel te kijken tijdens het lezen. Dit kan vermoeiend zijn en ervoor zorgen dat je sneller stopt met lezen of minder vaak een boek of krant pakt.
• Dubbelzien
  Bij vermoeidheid of langdurig focussen, bijvoorbeeld bij het lezen of tv-kijken, kan dubbelzien optreden. Je ziet dan twee beelden die naast of over elkaar heen vallen. Dubbelzien kan komen doordat de samenwerking tussen beide ogen minder soepel verloopt. Soms is het probleem aanwezig met één oog, soms met beide.
• Visuele hallucinaties
  Naast medicatie kunnen ook veranderingen in de hersenen leiden tot hallucinaties. Je kunt bijvoorbeeld schaduwen of mensen zien die er niet zijn. In het begin besef je meestal nog dat deze beelden niet echt zijn. Als de hallucinaties erger worden, kan dit overgaan in psychoses, waarbij de hallucinaties als echt worden ervaren. Dit kan soms beangstigend zijn.

De rol van je hersenen

Naast de fysieke veranderingen in de ogen zelf, verandert ook de verwerking van visuele informatie in de hersenen. Beelden worden trager en minder efficiënt verwerkt, wat het lastiger maakt om snel veranderingen in de omgeving op te merken. Vooral drukke plaatsen zoals winkels of stations kunnen dan overweldigend zijn.

Tips om visuele klachten te verminderen

Met de juiste hulpmiddelen en aanpassingen kun je veel doen om je zicht te verbeteren:

1. Draag een passende bril
   Een goede bril kan veel klachten verlichten. Denk aan een filterbril bij lichtgevoeligheid, een prismabril bij dubbelzien, of een zonnebril of pet tegen fel licht.
2. Vergroot tekst en verbeter contrast
   Zorg voor duidelijke contrasten en gebruik grote letters. Apps en apparaten hebben vaak een 'dark mode' die lezen makkelijker maakt. Een loep of leesliniaal kan ook helpen.
3. Gebruik kunsttranen
   Kunsttranen in de vorm van oogdruppels of ooggel kunnen droge ogen verlichten.
4. Doe oogspieroefeningen
   Oogspiertrainingen kunnen helpen om de oogbewegingen soepeler te houden. Vraag je arts om geschikte oefeningen.

Een goed moment om je zicht bespreekbaar te maken is nu

Ervaar je veranderingen in je zicht of heb je last van een of meer van bovenstaande klachten? Wacht dan niet te lang met het delen van je klachten. Samen met je arts kun je zoeken naar manieren om je zicht en je dagelijkse activiteiten te verbeteren. Gebruik de gesprekshulp om je klachten en wensen overzichtelijk op een rij te zetten en je goed voor te bereiden op het gesprek.