Parkinson dementie

De ziekte van Parkinson staat bekend om de motorische symptomen zoals trillen en stijfheid. Maar parkinson kan ook invloed hebben op je denkvermogen. Sommige mensen krijgen later in het ziekteverloop te maken met dementie. Volgens Alzheimer Nederland¹ krijgt 35 tot 55 procent van de mensen met parkinson uiteindelijk parkinson dementie.

Wat is parkinson dementie?

Bij parkinson dementie neemt je geheugen langzaam af, denk je trager en kun je minder goed plannen of meerdere dingen tegelijk doen. De hersenen functioneren minder goed doordat zenuwcellen of verbindingen tussen hersencellen worden aangetast.

De oorzaak ligt in dezelfde gebieden van de hersenen die ook door parkinson zijn aangetast, zoals de Substantia Nigra. De cellen in dit gebied maken dopamine aan. Dat is een stof die nodig is om goed te kunnen bewegen en denken. Als je daar te weinig van hebt, kun je last krijgen van klachten met je motoriek én je geheugen.

Wanneer ontstaat parkinson dementie?

Meestal ontstaan symptomen van dementie 10 tot 15 jaar na de eerste klachten van parkinson. De ziekte ontwikkelt zich geleidelijk. Je kunt naast de bekende parkinsonklachten ook andere signalen ervaren die wijzen op dementie.

Symptomen van parkinson dementie

Bij parkinson dementie kun je last hebben van:

• Trager spreken en denken
• Moeite met plannen of concentreren
• Minder goed herinneringen ophalen
• Moeilijk schakelen bij onverwachte situaties
• Minder makkelijk bewegingen opstarten of stoppen
• Verminderd vermogen om abstract te denken

Deze veranderingen kunnen invloed hebben op je dagelijks leven, maar ook op je relaties en hoe je omgaat met anderen.

Verschil met Lewy body dementie (LBD)

Parkinson dementie en Lewy body dementie lijken op elkaar. Beide vormen worden veroorzaakt door eiwitafzettingen in de hersenen (Lewy bodies).

Het verschil zit vooral in de timing van de klachten:

• Ontstaan de dementieklachten vóór of binnen een jaar na de parkinsondiagnose? Dan spreken we van Lewy body dementie.
• Ontstaan de cognitieve klachten pas later in het ziekteverloop? Dan spreken we van parkinson dementie.

Lewy body dementie gaat vaak gepaard met hallucinaties, wisselend bewustzijn en schommelingen in gedrag.

Hoe wordt parkinson dementie vastgesteld?

Je arts stelt de diagnose op basis van je klachten en een neurologisch onderzoek. Hierbij wordt gekeken naar spierkracht, reflexen, beweging en cognitieve functies zoals aandacht, geheugen en taal.

Je arts stelt de diagnose op basis van je klachten en een neurologisch onderzoek. Hierbij wordt gekeken naar spierkracht, reflexen, beweging en cognitieve functies zoals aandacht, geheugen en taal.

• De parkinsondiagnose minstens een jaar vóór de cognitieve achteruitgang is gesteld
• Er cognitieve én gedragsveranderingen optreden, zoals hallucinaties, initiatiefverlies of overmatige slaperigheid overdag

Behandeling en verloop

Parkinson dementie verloopt langzaam maar progressief. De klachten beginnen vaak subtiel en nemen in de loop van de tijd toe. Er is op dit moment nog geen genezing mogelijk, maar behandelingen kunnen wel verlichting geven. Denk aan:

• Medicatie om symptomen te verminderen
• Structuur en rust in het dagelijks leven
• Ondersteuning van zorgverleners of mantelzorgers
• Beweging en betrokkenheid bij dagelijkse activiteiten

Samen met je arts kijk je welke ondersteuning het beste bij je past. Met de juiste hulp kun je vaak nog lange tijd thuis blijven wonen.

Een goed moment om erover te praten is nu

Merk je veranderingen in je geheugen, aandacht of denkvermogen? Dan is het belangrijk om dit te bespreken met je zorgverlener. Soms kunnen aanpassingen of behandelingen ondersteuning bieden. Gebruik de gesprekshulp om je zorgen en vragen overzichtelijk op papier te zetten en samen te kijken welke stappen passen bij jouw situatie.