Hypokinesie, akinesie en bradykinesie

Bij parkinson kun je merken dat bewegen moeilijker wordt. Soms beweeg je minder, soms kost het meer moeite om in beweging te komen of gaat alles trager. Dit noemen we bewegingsarmoede. Er zijn verschillende vormen van bewegingsarmoede: hypokinesie, akinesie en bradykinesie.

Deze klachten hebben allemaal te maken met een tekort aan dopamine. Gelukkig zijn er manieren om hiermee om te gaan en het bewegen weer wat makkelijker te maken.

Hypokinesie: minder beweging

Bij hypokinesie maak je minder bewegingen dan normaal, vaak zonder dat je het zelf direct merkt. Je gezichtsuitdrukking wordt vlakker, je spreekt zachter of monotoner, en je armen zwaaien minder mee tijdens het lopen. Ook kun je kleinere stapjes zetten of meer gaan schuifelen.

Akinesie: moeite met starten of stoppen

Akinesie betekent dat het moeilijk is om te beginnen of juist te stoppen met een beweging. Bijvoorbeeld: je wilt gaan lopen, maar het voelt alsof je voeten vastgeplakt zijn aan de grond. Dit wordt ook wel freezing genoemd. Andersom kun je ook moeite hebben om te stoppen met lopen, bijvoorbeeld bij een bocht of aan het eind van een straat.

Bradykinesie: trage beweging

Bradykinesie betekent dat je trager beweegt. Niet alleen het starten van een beweging, maar ook het uitvoeren ervan kost meer tijd. Denk aan langzaam lopen, trager schrijven of minder snel tikken met je vingers. Deze vorm van bewegingsarmoede hoort bij de vier kernsymptomen van parkinson en neemt vaak toe naarmate de ziekte vordert.

Wat kun je doen bij bewegingsarmoede?

Medicatie kan helpen om je bewegingsklachten te verminderen. Daarnaast zijn er gespecialiseerde zorgverleners die je kunnen helpen om beter te bewegen:

• Een fysiotherapeut leert je technieken om makkelijker in beweging te komen.
• Een ergotherapeut helpt je om dagelijkse handelingen eenvoudiger te maken.

Via de zorgzoeker van ParkinsonNet vind je hulpverleners met ervaring in parkinson. Ook je neuroloog of parkinsonverpleegkundige kan meedenken over passende ondersteuning.

Tips om weer op gang te komen

Deze tips kunnen je helpen om bewegingen soepeler en bewuster uit te voeren. Bespreek met je behandelaar wat voor jou werkt:

• Tip 1
  Richt je aandacht volledig op de beweging. Breek complexe bewegingen op in stappen.¹ Denk bijvoorbeeld bij opstaan: voeten goed zetten, romp naar voren, dan pas opstaan.
• Tip 2
  Gebruik visuele aanwijzingen.² Stap over een streep of een voorwerp op de grond om een beweging in gang te zetten. Je kunt ook lijnen op de vloer tekenen, bijvoorbeeld bij bochten in huis, om vloeiender te draaien. Daarnaast bestaan er hulpmiddelen zoals schoenen met lichtjes of apparaten die een lijn op de vloer projecteren.
• Tip 3
  Loop op ritme, bijvoorbeeld op muziek³ of samen met iemand anders. Ook dansen kan helpen om bewegingen soepeler te maken en het plezier in bewegen te vergroten.
• Tip 4
  Oefen regelmatig met hulp van een therapeut of een vertrouwd persoon.

Wil je weten wat anderen doen? Zoek contact met ervaringsdeskundigen via een Parkinson Café, de Parkinsonvereniging of online.

Een goed moment om makkelijker te bewegen is nu

Er zijn verschillende mogelijkheden die je kunnen helpen om soepeler te bewegen. Samen met je zorgverlener kun je ontdekken wat het beste bij jouw situatie past. Gebruik de gesprekshulp om inzicht te krijgen in jouw klachten, wensen en doelen, en ga goed voorbereid in gesprek.