Oorzaak van de ziekte van Parkinson

De ziekte van Parkinson ontstaat door een tekort aan dopamine in de hersenen. Dit tekort ontstaat doordat specifieke cellen in een hersengebied, de substantia nigra, langzaam afsterven. Dit is de belangrijkste reden waarom mensen motorische en niet-motorische symptomen van parkinson ontwikkelen. Wat de achterliggende oorzaak is van het afsterven van deze cellen, is nog niet volledig duidelijk. Wel zijn er verschillende factoren bekend die mogelijk een rol spelen.

Hoe ontstaat de ziekte van Parkinson?

In Nederland hebben ruim 60.000 mensen¹ de ziekte van Parkinson. Niemand is helemaal beschermd tegen parkinson en de ziekte kan zich bij iedereen anders ontwikkelen. Vanaf ongeveer 45 jaar sterven bij iedereen cellen in de substantia nigra af, als onderdeel van het normale verouderingsproces. Wanneer dit proces sneller verloopt of wanneer er minder cellen aanwezig zijn, kunnen de eerste parkinsonsymptomen ontstaan zodra het aantal cellen daalt onder de 20 à 30 procent van normaal.

De rol van dopamine

De cellen in de substantia nigra produceren dopamine. Deze stof is essentieel voor het soepel en gecoördineerd bewegen. Dopamine beïnvloedt ook slaap, stemming en lichaamsfuncties zoals de werking van maag en darmen. Als de hoeveelheid dopamine afneemt, ontstaan de typische symptomen van parkinson.

Omgevingsfactoren en parkinson

De schade aan de hersencellen kan mogelijk worden veroorzaakt door een combinatie van erfelijke aanleg en invloeden uit de omgeving.² Onderzoekers kijken onder meer naar de rol van:

• Giftige stoffen zoals rotenon (plantaardig gif) en paraquat (onkruidverdelger).
• Zware metalen zoals mangaan, dat in hoge hoeveelheden schadelijk kan zijn.

Hoewel er aanwijzingen zijn, is het verband tussen deze factoren en parkinson nog niet volledig bewezen.

Erfelijke aanleg

Bij 10 tot 15 procent³ van de mensen met parkinson komt de ziekte in de familie voor. Onderzoek wijst uit dat erfelijke factoren samen met omgevingsinvloeden het risico kunnen vergroten. Een mutatie in bepaalde genen kan iemand vatbaarder maken voor het ontwikkelen van parkinson. Meer weten? Lees meer over de rol van erfelijkheid bij parkinson.

Niet-aangeboren hersenletsel (NAH)

Ook niet-aangeboren hersenletsel, zoals een hersenschudding of hersenontsteking, kan mogelijk bijdragen aan het ontstaan van parkinson. Bij schade aan de hersenen kunnen cellen afsterven, wat het risico op parkinson vergroot. Onderzoek hiernaar loopt nog.

Stofwisselingsproblemen

Bij de ziekte van Parkinson kan ook de eiwitstofwisseling een rol spelen. Eiwitten zoals alfa-synucleïne kunnen zich ophopen en de communicatie tussen hersencellen verstoren. Deze opstapelingen worden vaak gezien bij mensen met parkinson en kunnen bijdragen aan de motorische en cognitieve klachten.

Nog veel vragen over de oorzaak

Hoewel we steeds meer leren over mogelijke oorzaken van parkinson, zijn er nog veel vragen. Erfelijkheid, omgevingsfactoren, hersenletsel en stoornissen in de stofwisseling lijken allemaal bij te dragen. Meer onderzoek is nodig om de precieze oorzaken te achterhalen en nieuwe behandelingen te ontwikkelen.

Een goed moment om inzicht te krijgen is nu

Heb je vragen over het ontstaan van parkinson of wil je beter begrijpen wat dit voor jouw situatie betekent? Bespreek je zorgen en wensen met je arts. Samen kun je onderzoeken welke vormen van ondersteuning of behandeling bij je passen. Gebruik de gesprekshulp om je goed voor te bereiden en overzicht te krijgen in jouw situatie.